Proprioceptie* (De Vorm / Kracht — Lichaamswaarneming*)
Het alfabet van bewegen en het aanpassen van lichaamelijke gewoontes
GEM-Kern: Proprioceptie* (Lichaamswaarneming*)
Binnen de GEM Method verwijst lichaamswaarneming* (proprioceptie*) naar het biologische zintuigsysteem dat informatie levert over de positie en beweging van lichaamsdelen.
Binnen het theoretische GEM-model wordt deze informatiestroom betrokken bij het onderzoeken van beweging aan de hand van verschillende samenhangende onderdelen. Hierbij wordt lichaamswaarneming* in verband gebracht met binnenwaarneming* (1D — interoceptie*), de 10 Grote Bewegers*, de driedimensionale gewichtsacties* (3D), zoals buigen, strekken en roteren, en de vierdimensionale spierdynamieken* (4D), zoals plotseling, geleidelijk en aanhoudend.Samen vormen deze theoretische onderdelen het overkoepelende Bewegingsalfabet*.
1. WAT (Het Systeem):
Lichaamswaarneming* (proprioceptie*) is het biologische zintuigsysteem dat informatie levert over houding en beweging. Deze informatie komt van receptoren in spieren, pezen en gewrichten. Binnen de GEM Method wordt deze informatie in verband gebracht met de driedimensionale gewichtsacties* (3D), zoals buigen, strekken en roteren, en de vierdimensionale spierdynamieken* (4D), zoals plotseling, geleidelijk en aanhoudend.
Geluid wordt waargenomen via de buitenwaarneming* (exteroceptie*). Deze informatie kan, samen met informatie uit de binnenwaarneming* (interoceptie*) en de lichaamswaarneming* (proprioceptie*), worden betrokken bij de bewuste regie over beweging door de Somatische Regisseur* (5D). Akoestische absorptie* beschrijft hoe geluid door materialen wordt opgenomen, bijvoorbeeld door materialen en oppervlakken in een ruimte. De mate van absorptie hangt af van de eigenschappen van het materiaal en de frequentie van het geluid.
De Fysieke Drager* is het lichaam. De Bewegingsmatrix* is de theoretische structuur waarmee bewegingsonderdelen en hun samenhang worden onderzocht. De Evolutie* beschrijft binnen de GEM Method de ontwikkeling van automatische gewoontes naar meer zelfstandigheid (somatische autonomie*).
Visueel anker: 🔵 Blauw — de architectuur van de Vorm*.
2. HOE (De GEM Bewegingsmatrix & Het bewegingsalfabet):
Binnen de GEM Method beschrijft de Bewegingsmatrix* de samenhang tussen de mechanica van gewrichten, de gewichtsacties* (3D) en de spierdynamieken* (4D), zoals plotseling, geleidelijk en aanhoudend.
De werking in de ruimtetijd* kan worden vergeleken met een film. Een film bestaat uit afzonderlijke beelden die elkaar snel opvolgen en zo de indruk van een doorlopende beweging geven. Binnen deze vergelijking staat ieder beeld voor een gebeurtenis* (event*) tijdens een beweging.
Als theoretische modelkeuze hanteert de GEM Method een fictieve beeldsnelheid van 480 frames per seconde (480 FPS*). Deze waarde dient als hulpmiddel om kleine verschillen in beweging (micro-nuances*) en de timing ervan gedetailleerd te onderzoeken. Deze beeldsnelheid is een metafoor om het GEM-model te verduidelijken en beschrijft niet letterlijk de biologische werking van het zenuwstelsel*.
Binnen het GEM-model wordt informatie over een beweging in verband gebracht met de Somatische Driehoek*: de binnenwaarneming* (interoceptie*), de lichaamswaarneming* (proprioceptie*) en de buitenwaarneming* (exteroceptie*). De beoefenaar gebruikt deze informatie bij de bewuste regie over de beweging door de Somatische Regisseur* (5D).
Van een enkelvoudig frame naar bewegingscombinaties
1. Het enkelvoudige frame (3D — één gebeurtenis / event)*
Binnen de filmvergelijking staat één stilstaand beeld voor een momentopname van een beweging. In dit beeld hebben de lichaamsdelen een bepaalde positie en staan de gewrichten onder specifieke hoeken. De gewichtsacties* — buigen, strekken en roteren — beschrijven hoe de lichaamsdelen zich ruimtelijk ten opzichte van elkaar bewegen. Daarbij spelen ook de zwaartekracht en de ondergrond een rol.
2. De afspeelsnelheid (4D — meerdere gebeurtenissen / events)*
Wanneer afzonderlijke momenten elkaar opvolgen, ontstaat de indruk van een doorlopende beweging. Binnen de GEM Method onderzoekt de beoefenaar hoe de spierdynamieken* de overgangen tussen deze momenten vormgeven.
De drie primaire spierdynamieken zijn:
- 🔴 Plotseling: een snelle verandering in de spierspanning.
- 🟡 Geleidelijk: een verandering die zich over een langere tijd ontvouwt.
- 🔵 Aanhoudend: een spierspanning die gedurende een bepaalde tijd wordt gehandhaafd.
Door deze spierdynamieken te combineren — de spierdynamieken-blending* — ontstaan verschillende overgangen en bewegingskwaliteiten.
3. De mengvormen (de basisfamilies van het Bewegingsalfabet)**
Binnen de GEM Method zijn impuls*, impact*, swing*, bounce*, rebound*, draaien*, springen*, schudden* en vibratie* voorbeelden van basisbegrippen binnen het overkoepelende Bewegingsalfabet*. Elk begrip heeft een eigen betekenis en beschrijft een herkenbare bewegingsvorm of een bewegingsprincipe.
De onderstaande structuur laat zien hoe gewichtsacties* (3D) en spierdynamieken* (4D) binnen deze begrippen kunnen samengaan. De concrete uitvoering kan verschillen, afhankelijk van de beweging, de betrokken lichaamsdelen en de gekozen spierdynamieken.
Door de begrippen afzonderlijk te onderzoeken en vervolgens met elkaar te combineren, leert de beoefenaar bewegingsvormen herkennen, onderscheiden en bewust toepassen.
De basisbegrippen van het Bewegingsalfabet*
Impuls (De Aanzet)*
- Definitie: De initiële energieoverdracht of krachtprikkel die de start of verandering van een beweging inleidt.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model wordt impuls onderzocht in relatie tot een gewichtsactie* (3D), zoals roteren of strekken, en een plotselinge (🔴) of geleidelijke (🟡) spierdynamiek* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Het inzetten van een armbeweging vanuit het schouderblad om een zwaai te starten.
Impact (De Botsing)*
- Definitie: Het moment waarop een botsing of landing optreedt en externe krachten rechtstreeks op het lichaam inwerken.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model wordt impact onderzocht in relatie tot compressie in de gewrichtsketens* (3D). Dit kan samengaan met een plotselinge (🔴) toename van de spiertonus* (4D) om de krachten op te vangen.
- Bewegingsvoorbeeld: Het neerkomen op de ondergrond na een sprong, waarbij de voeten en knieën helpen de landingskrachten op te vangen.
Swing (De Zwaai)*
- Definitie: Een slingerbeweging waarbij een bewuste aanzet wordt gevolgd door een verloop dat mede door momentum en zwaartekracht wordt bepaald.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model wordt swing onderzocht als een opeenvolging van pendelbewegingen in de gewrichten (3D). De beweging begint met een actieve impuls* en kan overgaan in een geleidelijke (🟡) spierdynamiek of een fase met verminderde spierspanning (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Het been krachtig naar voren zwaaien, waarna het onderbeen verder uitslingert.
Bounce (De Vering)*
- Definitie: Een verende beweging waarbij opeenvolgend buigen en strekken helpen om krachten op te vangen en de beweging direct voort te zetten.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model bestaat bounce uit een ritmische afwisseling van flexie (buigen) en extensie (strekken) in de onderste gewrichtsketens* (3D), ondersteund door een combinatie van aanhoudende (🔵) en plotselinge (🔴) spierdynamieken* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Het soepel inveren en opveren vanuit de enkels en knieën tijdens het herhaaldelijk opvangen van het eigen lichaamsgewicht.
Rebound (De Terugslag)*
- Definitie: Een teruggaande beweging na een impact*, waarbij de inwerkende krachten en de reactie van het lichaam de richting van de beweging beïnvloeden.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model beschrijft rebound het snel omkeren van de bewegingsrichting in de gewrichten (3D), in combinatie met een snelle overgang naar een afzettende, plotselinge (🔴) spierdynamiek* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Het terugveren van de hand en arm nadat deze stevig contact hebben gemaakt met een muur of een partner.
Draaien (De Rotatie)*
- Definitie: Een rotatie* rond een gewrichtsas of lichaamsas, met een aanzet en verloop binnen de ruimtetijd*.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model maakt draaien primair gebruik van de gewichtsactie* roteren in de gewrichten (3D). De beweging kan worden uitgevoerd met een plotselinge (🔴), geleidelijke (🟡) of gecombineerde spierdynamiek-blending* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Het draaien van de romp rond de lengteas van de wervelkolom om de blikrichting te veranderen.
Springen (De Afzet)*
- Definitie: Een beweging waarbij het lichaam door een actieve afzet van de ondergrond loskomt, door de lucht beweegt en vervolgens landt.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model vraagt springen om een gecoördineerde extensie van meerdere gewrichtsketens* (3D), ondersteund door een krachtige, plotselinge (🔴) spierdynamiek* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Met beide benen afzetten van de vloer, zodat het lichaam tijdelijk loskomt van de ondergrond.
Schudden (De Schudactie)*
- Definitie: Een herhaalde beweging waarbij specifieke lichaamsdelen snel en losjes heen en weer bewegen om spierspanning te onderzoeken of bewust te veranderen.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model bestaat schudden uit opeenvolgende, kleine gewichtsacties* (3D), gecombineerd met een snelle, ritmische afwisseling van plotselinge (🔴) impulsen* en ontspanningsfasen (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: De handen en polsen losjes heen en weer bewegen om de actuele spiertonus* in de armen waar te nemen.
Vibratie (De Trilling)*
- Definitie: Een snelle herhaling van zeer kleine bewegingsnuances* of spanningsveranderingen, die als een trilling in het weefsel kan worden waargenomen.
- Werking in 3D en 4D: Binnen het GEM-model beschrijft vibratie minimale ruimtelijke verschuivingen in de gewrichtshoeken (3D), in combinatie met een snelle afwisseling van aanhoudende (🔵) en plotselinge (🔴) spierdynamieken* (4D).
- Bewegingsvoorbeeld: Een fijne trilling in de arm of het hele lichaam opwekken door de spierspanning snel achter elkaar aan te spannen en te ontspannen.
3. WANNEER & WAAROM (Symmetrie, asymmetrie en neurale sturing):
De beoefenaar gebruikt de lichaamswaarneming* (proprioceptie*) om automatische bewegingsroutines te onderzoeken en bewust te variëren. Binnen de GEM Method gebeurt dit langs twee trainingsassen.
1. Symmetrie en asymmetrie (bilateraal en unilateraal)
- Tweezijdig bewegen (bilateraal): Beide lichaamszijden zijn betrokken bij de beweging. Dit kan symmetrisch zijn, wanneer links en rechts tegelijkertijd dezelfde beweging uitvoeren, of asymmetrisch, wanneer links en rechts verschillende bewegingen of patronen laten zien.
- Eenzijdig en geïsoleerd bewegen (unilateraal): De beweging wordt uitgevoerd met één specifieke lichaamszijde (unilateraal bewegen). Daarnaast kunnen afzonderlijke lichaamsdelen bewust worden geïsoleerd en afzonderlijk van andere lichaamsdelen worden aangestuurd (geïsoleerd bewegen). Hoewel deze twee begrippen in de praktijk kunnen samengaan, hebben ze binnen het model een verschillende betekenis. Binnen de GEM Method worden beide mogelijkheden ingezet om de lichaamswaarneming* nauwkeurig te onderzoeken en de bewuste regie over de beweging te trainen.
- Van neurale routines naar bewuste manipulatie
Binnen de Bewegingsmatrix* onderscheidt de GEM Method drie fasen. Deze fasen beschrijven het proces waarin een aangeleerde bewegingsstructuur (kwantiteit*) via bewuste variatie overgaat in een verandering van de bewegingstextuur (kwaliteit*). Hoewel de term spiergeheugen in het dagelijks taalgebruik wordt gebruikt, berust de automatisering van deze routines op de verwerking van informatie binnen het zenuwstelsel*. Binnen de GEM Method zijn kwantiteit* en kwaliteit* modelspecifieke begrippen.
- Aangeleerde routines (de kwantitatieve structuur): Door herhaald oefenen kunnen bewegingspatronen steeds meer geautomatiseerd raken in het zenuwstelsel*. De beoefenaar kan deze routines uitvoeren zonder iedere afzonderlijke component bewust aan te sturen. Binnen het theoretische GEM-model staat kwantiteit* hier voor de vaste, herhaalde vorm en omvang van de bestaande routine.
- Spierexploratie (de kwalitatieve nuance): De beoefenaar onderzoekt een bestaande routine bewust. Met behulp van de C.A.F.-formule* (Concentratie, Aandacht en Focus) wordt de aandacht gericht op de lichaamswaarneming* om micro-nuances* te ontdekken. Kwaliteit* verwijst binnen het theoretische model naar het onderzoeken van de textuur en de specifieke kenmerken van de uitvoering.
- Spiergeheugenmanipulatie (de bewuste variatie):* De beoefenaar varieert een bestaande bewegingsroutine bewust. Door bewegingsonderdelen, spierdynamieken* (4D) en hun timing doelgericht te veranderen, leert de beoefenaar nieuwe bewegingsmogelijkheden in de ruimtetijd* te ontdekken en toe te passen.
Zo beschrijft de GEM Method een methodische overgang van een geautomatiseerde basisstructuur naar bewuste, kwalitatieve variatie en verdere ontwikkeling binnen het model.
4. VOOR WIE (De Doelgroep en de Ontwikkeling van de Lichaamswaarneming)
Dit platform is ingericht voor individuele sporters, dansers en artiesten die hun lichamelijke expressie* bewust willen onderzoeken en reguleren, zich verder willen ontwikkelen of hun bewegingsmogelijkheden opnieuw willen ontdekken. Ook coaches en therapeuten kunnen de GEM Method gebruiken om beweging systematisch te observeren en te analyseren.
De lichaamswaarneming* ontwikkelt zich gedurende het hele leven. Vanaf de geboorte leert een mens informatie uit het eigen lichaam en de omgeving te verwerken. Door groei, bewegingservaring, oefening en veranderingen in het lichaam veranderen ook de mogelijkheden om houding, beweging en lichamelijke sensaties waar te nemen. Deze ontwikkeling verloopt niet bij iedereen op dezelfde manier.
Binnen de GEM Method wordt lichaamswaarneming* bewust onderzocht en geoefend. Mobiliteitstraining* en gerichte aanraking van weefsels, bijvoorbeeld met een kleine, stevige bal onder de voetzool of een foamroller* op de rug en schouders, kunnen worden gebruikt om lichamelijke sensaties te verkennen. De beoefenaar leert daarbij de aandacht te richten op wat tijdens de oefening wordt waargenomen en hoe de beweging wordt uitgevoerd.
De GEM Method biedt daarnaast begrippen en observatiecriteria om luchtpaden*, vloerpaden* en gewrichtsketens* systematisch te onderzoeken en te beschrijven. Het doel is de beoefenaar en de getrainde waarnemer handvatten te bieden om bewegingsmogelijkheden bewuster te herkennen, te onderzoeken en verder te ontwikkelen.
5. HET DOEL (De 5D-Regie):
Het doel van de Bewegingsmatrix* is de beoefenaar in staat te stellen automatische motorische routines bewust te onderzoeken en te variëren, zodat nieuwe bewegingsmogelijkheden kunnen worden ontdekt en ontwikkeld. Onder regie van de Somatische Regisseur* (5D / het bewustzijn) leert de beoefenaar de overstap te maken van het herhalen van aangeleerde bewegingspatronen naar meer somatische autonomie*, fijnbalans* en embodiment* in het moment zelf.
De proprioceptieve* signalen leveren voortdurend informatie over de stand en beweging van lichaamsdelen, waaronder de onderlinge posities van botten en gewrichten en de werking van spieren. Deze informatie draagt bij aan de waarneming en regulatie van beweging. Binnen de GEM Method onderzoekt de beoefenaar hoe timing, duur* en de organisatie van krachten samen de specifieke eigenschappen van een beweging bepalen.
The GEM
De GEM Methode is een holistische aanpak, gecreëerd en ontwikkelt door Ton Greten. GEM staat voor Greten Equation Movement. Het is gebaseerd op de wederzijdse en wederkerige relatie tussen drie variabelen. De performance of Vorm, Expressie and Dynamiek gecombineerd resulteren in een bepaalde Persoonlijkheid.
Persoonlijkheid = Vorm + Expressie + Dynamiek; P = V+E+D (V.E.D.)
