Exteroceptie

Buitenwaarneming* (exteroceptie*) is het waarnemen van prikkels uit de omgeving via de zintuigen, zoals zien, horen, ruiken, proeven en het voelen van aanrakingen.

Binnen het theoretische GEM-model levert de buitenwaarneming* informatie over de omgeving. Deze informatie vormt een onderdeel van de context* waarin een beweging plaatsvindt. De GEM Method ordent deze informatie aan de hand van drie modelspecifieke elementen:

• De Ruimtelijke Richting (Ruimte): Informatie over de omgeving, zoals de danszaal, andere personen en voorwerpen, en over de ruimtelijke positie van het lichaam ten opzichte van deze omgeving.
• De Timing (Tijd): Informatie over geluiden en muziek, waaronder ritme en tempo*.
• De Relatie: Informatie over andere personen, hun bewegingen en aanrakingen, zoals de druk van de hand van een danspartner of het contact met een voorwerp.

Deze drie elementen vormen samen een conceptuele ordening binnen het GEM-model. Ze vervangen de biologische indeling van de zintuigen niet, maar bieden een GEM-specifiek kader om informatie uit de omgeving binnen de GEM Method te beschrijven.

Visueel anker: 🟡 Geel — staat binnen de GEM Method voor richting en actieve verandering in de ruimte.

Gedurende de dag ontvangt een persoon via de buitenwaarneming* een grote hoeveelheid informatie uit de omgeving. Het zenuwstelsel* selecteert en verwerkt deze informatie via automatische filteringsprocessen, die mede bepalen welke prikkels op een bepaald moment prioriteit krijgen en worden doorgegeven (Saalmann & Kastner, 2011). Welke informatie in het bewustzijn doordringt, verschilt per persoon en per situatie. Wanneer de aandacht sterk op omgevingsprikkels is gericht, kunnen signalen uit andere waarnemingssystemen, zoals die uit de lichaamswaarneming* (proprioceptie*) en de binnenwaarneming* (interoceptie*), minder sterk bewust worden waargenomen.

Binnen de GEM Method gebruikt de beoefenaar de ‘MT’-Schakelaar* in combinatie met de mentale lens van de C.A.F.-formule* (Concentratie, Aandacht en Focus) om de aandacht bewust te richten op relevante signalen. Door de zintuiglijke waarneming en de aandacht doelgericht te sturen, kan de beoefenaar informatie uit het eigen lichaam en de omgeving selecteren en met elkaar in verband brengen. Binnen het theoretische GEM-model biedt de Somatische Regisseur* (5D) een structuur om deze informatie bewust te organiseren en te gebruiken bij het aansturen van de beweging.

3. WANNEER & WAAROM (De Modelmatige Route van het Gesloten Circuit)

Binnen het theoretische GEM-model brengt de Somatische Driehoek* de drie vormen van waarneming — buitenwaarneming*, binnenwaarneming* en lichaamswaarneming* — met elkaar in samenhang. De GEM Method beschrijft deze samenhang als een gesloten circuit. Binnen dit model wordt de doorlopende, conceptuele route als volgt weergegeven:

[Buitenwaarneming / Context] ➔ [Binnenwaarneming / Energie] ➔ [Lichaamswaarneming* / Vorm en potentiële kracht*] ➔ [Terugkoppeling naar Buitenwaarneming* / Context]*

Deze route dient binnen de GEM Method als een theoretisch denkkader om te onderzoeken hoe informatie uit de omgeving kan samenhangen met de interne toestand en de organisatie van beweging. De weergegeven volgorde beschrijft een specifieke route binnen het GEM-model en is geen algemeen vastgestelde, dwingende biologische volgorde van de menselijke waarnemingssystemen. In het dagelijks leven en tijdens het bewegen kunnen deze systemen gelijktijdig actief zijn en informatie in wisselende volgordes aan het zenuwstelsel* doorgeven.

Binnen de training helpt deze modelmatige route de beoefenaar om de relaties tussen de context*, de beschikbare energie en de bewegingskeuzes stap voor stap te ontdekken en te onderzoeken. De terugkoppeling maakt daarbij inzichtelijk hoe een uitgevoerde beweging en de daaruit voortkomende waarneming invloed kunnen hebben op een volgende bewegingskeuze.