Neurorevalidatie & Sensorisch Herstel

De sturing en ondersteuning van het lichamelijke circuit


GEM-kern

Binnen de GEM Method* wordt onderzocht hoe iemand het eigen lichaam waarneemt en de eigen beweging en balans observeert. De Thalamus-Scan* richt de aandacht op de thalamus*, een onderdeel van het brein dat betrokken is bij de verwerking van zintuiglijke informatie.

Deze pagina beschrijft de Thalamus-Scan*, C.A.F. Navigatie* en verschillende zintuiglijke hulpmiddelen die tijdens een hersteltraject kunnen worden gebruikt. Ook wordt ingegaan op de afstemming met medische begeleiding en op de manier waarop oefeningen en hulpmiddelen kunnen worden afgestemd op de lichamelijke mogelijkheden van de gebruiker.

  1. WAT — Het Systeem van de Thalamus-Scan en de Hulpmiddelen*

Dit onderdeel van de GEM Method* richt zich op de lichaamswaarneming (proprioceptie*) tijdens een hersteltraject. Met actieve scan-oefeningen onderzoekt de beoefenaar de waarneming van de eigen lichaamshouding, positie en beweging. Daarnaast worden externe hulpmiddelen ingezet om zintuiglijke prikkels aan te bieden.

Het zenuwstelsel als berichtennetwerk*
Het zenuwstelsel* verwerkt informatie uit het lichaam en de omgeving. De thalamus* is een schakelstation in de hersenen dat veel zintuiglijke signalen doorgeeft aan andere hersengebieden (Saalmann & Kastner, 2011).
Je kunt het zenuwstelsel* vergelijken met een computersysteem:

  • Het centrale zenuwstelsel*: de hersenen en het ruggenmerg, waar informatie wordt verwerkt.
  • De zenuwen: verbindingen die signalen tussen het centrale zenuwstelsel* en de rest van het lichaam vervoeren.

Zo ontvangt het lichaam informatie over onder andere aanraking, temperatuur, houding en beweging. De hersenen verwerken deze informatie en sturen signalen naar de spieren.

Externe hulpmiddelen binnen het model
De GEM Method* beschrijft zeven hulpmiddelen die extra zintuiglijke prikkels aanbieden, zoals warmte, trillingen, druk, elektrische stimulatie en waterdruk.

Het overzicht is niet uitputtend. Ook andere hulpmiddelen kunnen passen wanneer ze aansluiten bij een gebied van de Somatische Driehoek*: interoceptie*, proprioceptie* of exteroceptie*. De prikkels dienen als referentiepunt om de zintuiglijke aandacht en eigen bewegingskeuzes te onderzoeken.

2. HOE — De Praktische Interventies*

Binnen de GEM Method* worden drie protocollen toegepast om de lichaamswaarneming (proprioceptie*) en de balans te onderzoeken.

1. De Thalamus-Scan — Het filtersysteem onderzoeken*

Neem plaats op een stoel en richt de aandacht één minuut op de stilstaande stand van een gewricht, bijvoorbeeld de rechterpols.

Beperk de visuele prikkels met een oogmasker of oogklepjes (visuele beperking*) of verminder de binnenkomende geluiden met gewone oordopjes, op maat gemaakte gehoorbescherming of digitale oordopjes en hoofdtelefoons met actieve ruisonderdrukking (auditieve beperking*).Verplaats daarna de aandacht naar de linkerpols.
Dit is klein voelen*: de aandacht richten op een specifiek gebied van het lichaam.

2. Micro-Asymmetrie — Verschillen tussen lichaamszijden onderzoeken

Voer een lichte handeling langzaam met één lichaamszijde uit (unilateraal*), bijvoorbeeld met de niet-dominante zijde. Gebruik een geleidelijke spierdynamiek* (🟡) en volg de beweging met de ogen (klein kijken*).
Onderzoek de verschillen tussen links en rechts en de bijbehorende bewegingsaansturing.

3. Statische en Dynamische Balans — Balans in stilstand en beweging

Statische Balans (Prioriteit 1A)
Sta met beide voeten op de grond en gebruik indien nodig een stoel of muur als steun. Verplaats het gewicht langzaam naar de voorvoeten en tenen (de 9e en 10e grote bewegers*). Neem de druk onder de voeten en de ademhaling waar (binnenwaarneming*). De oefening kan kort met gesloten ogen worden uitgevoerd (visuele beperking*).

Dynamische Balans (Prioriteit 1B)
Richt de C.A.F.-navigatie* op het lopen door de ruimte. Beweeg met een geleidelijke spierdynamiek* en onderzoek de vloerpaden*: de looproutes die je aflegt, vergelijkbaar met voetafdrukken in het zand. Pauzeer kort tijdens het lopen om de gewichtsverdeling en lichaamshouding waar te nemen.

WANNEER & WAAROM (De Tijdlijnen & Het Overzicht van Apparaten):

  • De hulpmiddelen worden gecombineerd met de C.A.F.-formule* en visuele deactivatie* (gesloten ogen) of auditieve deactivatie* (gesloten oren). Het zenuwstelsel reageert op deze hulpmiddelen via twee verschillende fysiologische tijdlijnen:
  • Korte Termijn (Direct na gebruik): De spanning in de bloedvaten (vaattonus*) daalt en spierfixaties ontspannen. De thalamus* krijgt tijdelijk een schone informatiestroom door. Dit is het gewenste moment om de micro-trainingen* (gewichtsacties* en spierdynamieken*) uit te voeren.
  • Lange Termijn (Continuïteit na 3 tot 12 maanden): Het brein bouwt via het aanpassingsvermogen (de neuroplasticiteit*) stabielere neurale verbindingen op naar deze zones. De verhoogde basisspanning in het lichaam blijft hierdoor langdurig gereguleerd.
  • De Richtlijn voor Consistent Gebruik: Het zenuwstelsel reageert uitsluitend op basis van continuïteit en regelmaat. Het advies is om de hulpmiddelen consistent één tot twee keer per dag kort (10 tot 15 minuten) te gebruiken, gekoppeld aan een vast rustmoment op de dag.

De 7 Hulpmiddelen* – Algemene toepassing binnen de GEM Method

De zeven hulpmiddelen bieden verschillende soorten lichamelijke prikkels, zoals warmte, vibratie, druk, compressie en waterdruk. Ze kunnen op verschillende plaatsen van het lichaam worden toegepast.

Tijdens en na het gebruik kan de beoefenaar de aandacht richten op de lichamelijke signalen die daarbij worden waargenomen. Met de C.A.F.-navigatie* (Concentratie, Aandacht en Focus) kunnen deze signalen worden onderzocht in relatie tot de gewichtsacties* (3D) en spierdynamieken* (4D).

Deze toepassing is niet gebonden aan één specifieke lichaamshouding. Ook wanneer een lichaamsdeel door een hulpmiddel wordt ondersteund, omsloten of gefixeerd, kan de aandacht worden gericht op de waarneembare lichamelijke signalen en de bijbehorende bewegingsmogelijkheden.

Binnen de GEM Method* vormen de hulpmiddelen daarmee een aanvullende mogelijkheid om lichaamswaarneming* en bewegingsbewustzijn* te onderzoeken.

1. Warmte- en vibratiemat* (warmte- en vibratietherapie)

De warmte- en vibratiemat combineert plaatselijke warmte met mechanische trillingen. Binnen de GEM Method* kan de mat worden gebruikt als hulpmiddel om lichamelijke signalen waar te nemen en de lichaamswaarneming* (proprioceptie*) te onderzoeken.

Wat kan het doen?
Onderzoek bij mensen laat zien dat warmte en vibratie veranderingen kunnen geven in onder andere huiddoorbloeding, huidtemperatuur, pijnbeleving en bewegingsuitslag. Ook de combinatie van warmte en vibratie is onderzocht. De effecten verschillen per persoon en zijn afhankelijk van de toegepaste behandeling.

De mat is daarmee een hulpmiddel binnen de GEM Method* om warmte- en trillingsprikkels aan te bieden en de eigen lichaamswaarneming te onderzoeken.

2. Voetmassageplateau* (infrarood- en vibratietherapie)

Het voetmassageplateau combineert infraroodwarmte met mechanische trillingen op de voetzolen. De huid onder de voeten bevat tast- en drukreceptoren (mechanoreceptoren) die informatie over aanraking, druk en trillingen doorgeven aan het zenuwstelsel.

Wat laat onderzoek zien?
Onderzoek bij mensen laat zien dat warmte de gevoeligheid van de voetzolen voor trillingen kan beïnvloeden. Ook zijn bij bepaalde vormen van voetstimulatie en vibratietraining veranderingen in balansmetingen gevonden. De resultaten verschillen per toepassing en onderzochte groep.

3. Handmassageapparaat* (infrarood- en compressietherapie)

Het handmassageapparaat combineert warmte met ritmische luchtdrukcompressie op de handen en vingers.

Wat laat onderzoek zien?
Onderzoek bij mensen laat zien dat intermitterende luchtdrukcompressie de plaatselijke bloeddoorstroming kan beïnvloeden. Mechanische drukprikkels worden door tast- en drukreceptoren (mechanoreceptoren) waargenomen en door het zenuwstelsel verwerkt. Ook zijn veranderingen in de sensorische waarneming onderzocht, waaronder tast- en bewegingsgevoel. De resultaten verschillen per behandeling en onderzochte groep.

4. Massage Gun* (percussietherapie)

De Massage Gun geeft via een behandelkop snelle, herhaalde mechanische drukpulsen af aan de spieren en omliggende weefsels.

Wat laat onderzoek zien?
Onderzoek bij mensen laat zien dat percussietherapie op korte termijn veranderingen kan geven in de bewegingsuitslag, flexibiliteit en ervaren spierpijn. De resultaten verschillen per behandeling en onderzochte groep. De precieze fysiologische werking is nog niet volledig vastgesteld. De effecten op de structurele kwaliteit van spier- en bindweefsel, de regulering van de vaattonus en het opheffen van spierfixaties zijn niet als algemene effecten aangetoond.

5. TENS-apparaat* (milde elektrostimulatie)

Het TENS-apparaat geeft via elektroden op de huid lichte elektrische impulsen af. Deze impulsen stimuleren gevoelszenuwen (sensorische zenuwvezels), die signalen doorgeven aan het zenuwstelsel.

Wat laat onderzoek zien?
Onderzoek bij mensen laat zien dat TENS de verwerking van pijnsignalen kan beïnvloeden en bij bepaalde toepassingen tijdelijke pijnvermindering kan geven. De effecten zijn afhankelijk van de instellingen, de behandelwijze en de onderzochte groep. Ook zijn effecten op de verwerking van gevoelsinformatie onderzocht. De invloed op de lichaamswaarneming (proprioceptie*) is nog niet eenduidig vastgesteld.

6. Zwemspa & Jacuzzi* (hydrotherapie*)

Een zwemspa of jacuzzi biedt de mogelijkheid om in warm water te rusten of te bewegen. Daarbij spelen drie eigenschappen van water een rol:

  • Waterdruk (hydrostatische druk*): het water drukt van alle kanten tegen je lichaam. Deze druk beïnvloedt de bloedverdeling en geeft het zenuwstelsel informatie over de druk op de huid.
  • Opwaartse kracht (drijfvermogen): het water draagt een deel van je lichaamsgewicht. Hierdoor worden je gewrichten en spieren minder belast.
  • Warmte: warm water kan de doorbloeding van de huid beïnvloeden en tijdelijk helpen bij het verminderen van pijn en spierspanning.

Wat laat onderzoek zien?
Onderzoek bij mensen laat zien dat onderdompeling in water de bloedverdeling in het lichaam beïnvloedt. Ook kan bewegen in water de belasting op gewrichten verminderen en veranderingen geven in balans en bewegingsuitvoering. De effecten verschillen per toepassing en onderzochte groep.

7. Saunagang* (Vasculaire Gymnastiek*)

Een saunagang bestaat uit een periode in een warme ruimte, eventueel afgewisseld met een koude afkoeling. Warmte en koude veroorzaken verschillende reacties in de bloedvaten. Bij warmte verwijden de bloedvaten in de huid zich. Bij koude kunnen ze zich vernauwen. Binnen de GEM Method* wordt deze afwisseling aangeduid als Vasculaire Gymnastiek*: de bloedvaten reageren op de verandering van temperatuur. Bij warmte worden ze wijder en bij koude kunnen ze nauwer worden. Zo onderzoekt de beoefenaar hoe het lichaam reageert op deze wisselende prikkels.

Wat laat onderzoek zien?
Fins bevolkingsonderzoek laat een verband zien tussen regelmatig saunagebruik en een lager risico op bepaalde hart- en vaatziekten, beroerte en dementie. Dit onderzoek toont een verband aan en bewijst niet dat saunagebruik deze aandoeningen voorkomt. Ook zijn veranderingen in de vaatfunctie en de stijfheid van slagaders onderzocht. De precieze effecten verschillen per persoon en toepassing.

4. VOOR WIE (De Doelgroep)

De GEM Method* is toegankelijk voor iedereen: jong en oud, beginners en ervaren beoefenaars, sporters, dansers en artiesten. Het platform biedt mogelijkheden om de eigen lichaamswaarneming* en bewegingsmogelijkheden te onderzoeken en verder te ontwikkelen.

Ook mensen met een aandoening, zoals migraine, zintuiglijke overbelasting of mensen die herstellen na een medische ingreep aan de hersenen, kunnen zich in de methodiek verdiepen. Tijdens een hersteltraject of bij gezondheidsklachten is het belangrijk om de oefeningen en het gebruik van hulpmiddelen af te stemmen met de huisarts of behandelend specialist.
Daarnaast biedt dit onderdeel informatie voor coaches, fysiotherapeuten en partners die mensen bij hun bewegingsactiviteiten en herstel willen ondersteunen.

5. HET DOEL (Veiligheid en Belastbaarheid)

Het doel is om via De Somatische Regisseur* (5D — Bewustzijn) de lichamelijke zelfstandigheid* te ontwikkelen. De beoefenaar ontwikkelt het vermogen om de eigen lichamelijke toestand, signalen en grenzen waar te nemen en de beweging en belasting hierop af te stemmen.

Binnen de GEM Method* staan twee richtlijnen centraal:

1. GEM-richtlijn voor Belastbaarheid (Kwaliteit boven Kwantiteit)

Micro-trainingen* en zintuiglijke hulpmiddelen bieden mogelijkheden om de lichaamswaarneming* en het bewegingsbewustzijn* te ontwikkelen. De duur, frequentie en intensiteit worden afgestemd op de persoon en de actuele lichamelijke toestand (baseline*). Het uitgangspunt is bewust waarnemen en binnen de eigen lichamelijke mogelijkheden blijven.

2. Medische Coördinatie & Veiligheid

Bij een aandoening, medische behandeling of hersteltraject worden de oefeningen en het gebruik van hulpmiddelen afgestemd met de huisarts of behandelend specialist. Zo sluit de toepassing van de GEM Method* aan op de persoonlijke medische situatie en de actuele belastbaarheid.

4. WANNEER & WAAROM (Blinde Choreografie*)

De beoefenaar activeert C.A.F. Navigatie* tijdens de training in de studio, specifiek bij het uitvoeren van *blinde choreografie*.

Door gebruik te maken van visuele deactivatie* (gesloten ogen) of auditieve deactivatie* (afgesloten oren) worden externe zintuiglijke prikkels, zoals visuele referenties, externe ritmes en omgevingsgeluiden, zoveel mogelijk beperkt. Hierdoor verschuift de waarneming meer naar de informatie die via het eigen lichaam beschikbaar is, zoals lichamelijke sensaties en het contact met de ondergrond.

De beoefenaar navigeert door de ruimtetijd* en gebruikt C.A.F. Navigatie* om de concentratie, aandacht en focus tijdens de beweging gericht in te zetten. Dit denkkader helpt de beoefenaar de relaties tussen de context*, de resterende datastromen en de eigen bewegingskeuzes stap voor stap te ontdekken en te onderzoeken.

5. VOOR WIE (De Doelgroep)

De GEM Method* is bedoeld voor iedereen die wil onderzoeken hoe het eigen lichaam waarneemt en beweegt. De methode kan worden gebruikt door mensen van verschillende leeftijden en met verschillende ervaringen met bewegen.

Dit geldt onder andere voor sporters, dansers en artiesten die willen onderzoeken hoe zij bewegen en hoe zij hun techniek kunnen ontwikkelen. Zij kunnen daarbij gebruikmaken van de eigen lichamelijke waarneming, een spiegel of video-opnamen. Lichamelijke waarneming geeft informatie over wat iemand zelf in het lichaam voelt. Een spiegel en video-opnamen geven visuele informatie over de beweging.

Ook coaches, trainers en therapeuten kunnen C.A.F. Navigatie* gebruiken om bewegingen te bekijken en kenmerken ervan te onderzoeken. Daarbij kunnen zij onderscheid maken tussen wat zij zien of horen en wat zij daaruit afleiden.

Mensen die herstellen van een ziekte of medische ingreep kunnen de methode gebruiken om lichamelijke sensaties en veranderingen tijdens het bewegen waar te nemen. De oefeningen moeten aansluiten bij wat iemand kan uitvoeren. Indien nodig kunnen ze worden gecombineerd met begeleiding van een zorgprofessional.

6. HET DOEL (De 5D-Regie*)

Binnen de GEM Method* verwijst De Somatische Regisseur* (5D — het bewustzijn) naar het bewust waarnemen en aansturen van de eigen beweging.

Het doel is dat de beoefenaar de eigen beweging niet alleen technisch uitvoert, maar deze ook tijdens het bewegen waarneemt en bewust organiseert. Daarbij komen de lichaamswaarneming*, de bewegingsvorm en de dynamiek samen.

Binnen de GEM Method* wordt dit proces verbonden met embodiment* (belichaming): het ervaren en uitvoeren van beweging als onderdeel van het eigen lichaam en handelen.

De beoefenaar onderzoekt hoe de eigen beweging kan worden aangestuurd met behulp van lichaamswaarneming*, C.A.F. Navigatie* en informatie uit de omgeving. Dit kan met of zonder visuele hulpmiddelen, zoals een spiegel of video-opname.

Binnen het GEM-model staat lichamelijke zelfstandigheid* centraal. Dit betekent dat de beoefenaar de eigen beweging kan waarnemen, organiseren en tijdens het bewegen bijsturen.

 

Scroll naar boven